Kỹ thuật đánh giá nhanh nông thôn có sự tham gia (PRA)

PRA- Kỹ thuật đánh giá nhanh nông thôn là một trong những cách tiếp cận mới để thay thế phương pháp lỗi thời (áp đặt) trong phát triển nông thôn. Nó được dựa trên kinh nghiệm địa phương, nơi các cộng đồng quản lý nguồn tài nguyên thiên nhiên của họ một cách có hiệu quả. PRA là phương pháp có sự tham gia đồng tình của người dân, là một thành phần căn bản trong việc xây dựng kế hoạch đề án; điều đó duy trì được các kỹ thuật địa phương cũng như duy trì các hệ thống bền vững của sinh thái, kinh tế, chính sách; và những khởi điểm phát triển bền vững thật sự đó sẽ hợp thành những cách tiếp cận mà chính các cộng đồng địa phương có thể quản lý và kiểm soát.

Ở Việt Nam, từ cuối những năm 80, ngày càng nhiều nhiều tổ chức quốc tế (như Ngân hàng thế giới [WB], UNDP, FAO, IFAD, FADO, IDRC,...), các cơ quan nghiên cứu, phát triển trong nước đã sử dụng
PRA để xây dựng và thực hiện các chương trình, đề án ở nhiều qui mô khác nhau về quản lý tài nguyên thiên nhiên, phát triển nông nghiệp và nông thôn. Tuy nhiên, việc hiểu rõ quan điểm hệ thống và vận dụng thuần thục các kỹ năng PRA là quá trình tích lũy lâu dài.Các cán bộ nghiên cứu và phát triển cần được huấn luyện kỹ lưỡng về kỹ năng, và quan trọng hơn về ý thức phục vụ người dân, vận dụng và tự rèn luyện trong thực tiễn công việc của mình.

Tài liệu này nhằm giới thiệu cho các nhà nghiên cứu sự cần thiết và phương pháp PRA. Các kỹ thuật PRA ngày nay được sử dụng nhiều như là một công cụ bổ sung cho các phương pháp nghiên cứu truyền thống, sử dụng trong các nghiên cứu thăm dò, lập kế hoạch và đánh giá các dự án cho hàng loạt các lãnh vực khác nhau như nông nghiệp, phát triển nông thôn, quản lý tài nguyên thiên nhiên, phát triển xí nghiệp và chăm sóc y tế, và.v.v. Mặc dù những thí dụ trong tài liệu này được trích dẫn từ một vài nghiên cứu ở một địa phương, PRA có thể áp dụng cho những điều kiện văn hóa, kinh tế-xã hội và các vùng sinh thái khác nhau.

Link: Download here

Phương pháp Phát triển kỹ thuật có sự tham gia

Trong một nỗ lực nhằm mục đích giúp cho hoạt động khuyến nông có hiệu quả, Chương trình “Khuyến Nông Có Sự Tham Gia Các Tỉnh Phía Nam” (PAEX) do Tổ chức Hợp tác Phát triển và Hỗ trợ Kỹ thuật của Vương quốc Bỉ (VVOB) phối hợp với Viện Nghiên cứu Phát Triển đồng bằng sông Cửu Long, Đại học Cần Thơ đã thực hiện nhiều khoá huấn luyện cho cán bộ khuyến nông các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long về "PTD - Phương pháp Phát triển kỹ thuật có sự tham gia". 

Đây là tài liệu rất quan trọng đã được dự án “Khuyến nông đồng bằng sông Cửu Long (MDAEP) xuất bản lần thứ nhứt năm 2006. Cuốn sách nầy sử dụng cho các khóa huấn luyện, nó là cơ sở lý luận và lý thuyết cơ bản của cách tiếp cận khuyến nông có sự tham gia, và được tổng hợp từ nhiều nguồn tư liệu khác nhau. Vì vậy,  PAEX cho tái bản lần 2 cuốn sách "PTD - Phương pháp Phát triển kỹ thuật có sự tham gia" để đáp ứng nhu cầu của đọc giả, làm tài liệu sử dụng cho đào tạo, huấn luyện và tham khảo.

Nội dung của cuốn sách này bao gồm các thông tin về các đặc điểm tổng quát của PTD, các kỹ năng và thái độ, các công cụ và phương pháp tiếp cận trong tiến trình PTD - trong đó nông dân là trọng tâm trong tiến trình khuyến nông có sự tham gia. Tài liệu này được viết một cách cô đọng, đơn giản, trình bày có hệ thống và có nhiều ví dụ minh họa, có thể giúp bạn đọc thuận tiện trong tham khảo và áp dụng.

Link: Download here

Quản lý Câu lạc bộ khuyến nông có sự tham gia

Một trong những trọng tâm của Chương trình khuyến nông có sự tham gia (PAEX) là hỗ trợ phát triển bền vững các Câu lạc bộ khuyến nông đã thành lập trước và trong thời gian thực hiện Chương trình.

Tài liệu tập trung vào ba (03) nội dung chính:

• Những hoạt động chính của một câu lạc bộ nông dân/khuyến nông
• Những kỹ năng cần có của người chủ nhiệm Câu lạc bộ
• Biểu mẫu tham khảo sử dụng trong Câu lạc bộ nông dân/khuyến nông

Tài liệu được xây dựng và tổng hợp trên cơ sở kinh nghiệm từ những dự án, tổ chức đi trước và theo kinh nghiệm thực tế của giảng viên, các cán bộ dự án và cán bộ các cơ quan đối tác là Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Trung tâm Khuyến nông – Khuyến ngư và Trạm Khuyến nông ở 5 tỉnh tham gia Chương trình PAEX.

Hy vọng cuốn tài liệu này sẽ giúp cho Ban chủ nhiệm Câu lạc bộ khuyến nông biết được cách tổ chức, quản lý Câu lạc bộ một cách hợp lý và có hệ thống, nhất là các Câu lạc bộ có số thành viên  đông (trên 15 người), có các hoạt động đa dạng.

Ngoài ra, các cán bộ khuyến nông/khuyến nông viên cơ sở cũng có thể vận dụng những nội dung cụ thể vào công việc của mình, cũng như trong việc hỗ trợ Câu lạc bộ trong các hoạt động khuyến nông.

Link: Download here

Khuyến nông có Sự tham gia

Vì nhiều lý do khác nhau, khuyến nông ở Việt Nam chủ yếu là từ trung ương xuống địa phương. Thông thường các chủ đề chưa đáp ứng ngay được các nhu cầu cấp thiết của người dân, hoặc chưa thích hợp với các điều kiện làm việc và nguồn lực của nhà nông. Chương trình muốn góp phần xây dựng một hệ thống khuyến nông dựa nhiều hơn vào nhu cầu của nông dân, đúng theo các chính sách khuyến nông (Nghị định 56, nghị định 02/2010/ND-CP, thông tư 60 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn).

Rất nhiều nhà quan sát và các bên tham gia chương trình đều nhất trí rằng các kĩ năng về kỹ thuật khuyến nông hiện tại là khá tốt. Tuy nhiên, các kỹ năng về phương pháp cần được cải thiện.

Ý tưởng chính của chương trình này là củng cố các kỹ năng về phương pháp để có thể giúp tạo nên một hệ thống khuyến nông hiệu quả hơn. Vì vậy, mục tiêu chính của chương trình là nâng cao năng lực cho các cán bộ khuyến nông và các Câu lạc bộ nông dân. Để thực hiện được mục tiêu này một cách bền vững, một mặt chương trình sẽ xây dựng tài liệu và một hệ thống cho đào tạo liên tục và mặt khác vận động thể chế hóa các nguyên lý khuyến nông có sự tham gia ở hệ thống khuyến nông tỉnh (ở cấp quản lý của Trung tâm khuyến nông-TTKN và Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn- Sở NNPTNN).

Trong giai đoạn 1(2008-2010), mỗi tỉnh thành lập một nhóm giảng viên và được Viện Nghiên cứu và phát triển Đồng bằng sông Cửu Long (MDI) và Viện Khoa học nông nghiệp miền Nam (IAS) đào tạo. Cuối năm 2010, các giảng viên này bắt đầu đào tạo lại cho các cán bộ khuyến nông tỉnh và chủ nhiệm các Câu lạc bộ nông dân. Các tập huấn ở tại tỉnh được giám sát đồng thời nhận được nguồn kinh phí hỗ trợ nhỏ và các tài liệu tập huấn sẽ được hoàn thiện.

Để lồng ghép phương pháp có sự tham gia vào hệ thống khuyến nông, sự hỗ trợ của cấp quản lý (Sở NNPTNT và TTKN) rõ ràng là rất cần thiết để ủng hộ và sử dụng phương pháp này trong hệ thống khuyến nông. Sở NNPTNT- là đơn vị cấp ngân sách cho TTKN, cần hỗ trợ việc ứng dụng các phương pháp có sự tham gia và sẽ tham gia nhiều hơn vào chương trình, quá trình này đã bắt đầu từ năm 2010 và sẽ được tiếp tục đẩy mạnh. Chương trình mong muốn nâng cao năng lực cho cấp quản lý của các TTKN thông qua tổ chức các cuộc họp thường kì, các hội thảo và các chuyến thăm quan học tập trong tỉnh, và thông qua phát triển các tài liệu phù hợp với địa phương và qua các lớp tập huấn ngắn.

Tính bền vững thường sẽ thể hiện qua một kế hoạch chung đưa các phương pháp này vào hoạt động của đối tác mặc dù mỗi tỉnh có cách nhìn nhận riêng về khuyến nông: nhu cầu, tài nguyên, các khả năng, tầm nhìn... 

Khuyến nông được đề cập đến như trách nhiệm của tất cả các thành phần trong xã hội. Do đó, bức tranh về khuyến nông rất đa dạng và các tổ chức đoàn thể như Hội nông dân và Hội Phụ nữ năng nổ đưa khuyến nông vào các hoạt động của mình, bởi vì một trong các nhiệm vụ chính của họ là giúp đỡ các thành viên tăng thu nhập và giảm nghèo. Các tổ chức đoàn thể là đối tác ở kết quả trung gian 2 của chương trình. Trong giai đoạn 2, chúng tôi có các hoạt động cho cấp quản lý của các tổ chức đoàn thể mặc dù trên thực tế sự tham gia vào khuyến nông của họ là hạn chế nhưng họ có vai trò thúc đẩy ứng dụng các phương pháp này.